Flying Monkeys 

"Flying Monkeys" (Vliegende Apen) is een veelgebruikte term binnen de context van psychische mishandeling en narcistisch misbruik.

Het beschrijft mensen die, bewust of onbewust, door de pleger van het misbruik (vaak een narcist) worden gemanipuleerd en ingezet om diens slachtoffer aan te vallen, te isoleren of te intimideren. Ze dienen als verlengstuk van de misbruiker.

Wat de Flying Monkeys doen:

De Vliegende Apen voeren opdrachten uit voor de pleger, wat leidt tot mishandeling op afstand. Hun gedrag kan het volgende inhouden:

1. Lastercampagnes voeren: Ze verspreiden leugens, roddels en verkeerde informatie (vaak door de narcist bedacht) om de reputatie van het slachtoffer te beschadigen.

2. Druk uitoefenen: Ze proberen het slachtoffer te manipuleren om terug te keren naar de pleger of om de eisen van de pleger in te willigen.

3. Intimidatie en controle: Ze kunnen dreigementen uiten, het slachtoffer lastigvallen of hen in de gaten houden.

4. De pleger verdedigen: Ze weigeren het misbruik te geloven, nemen het op voor de narcist en vallen iedereen aan die kritiek heeft op de pleger.

5. Isolatie: Ze helpen de banden van het slachtoffer met vrienden, familie of collega's te verbreken, waardoor het slachtoffer zich alleen en hulpeloos voelt.

Waarom ze meedoen:

Mensen worden Flying Monkeys om verschillende redenen, waaronder:

• Manipulatie/Bedrog: Ze zijn zelf bedrogen en geloven de verhalen van de narcist (vaak dat het slachtoffer de slechterik is). Ze handelen uit een gevoel van 'gerechtigheid' of uit onwetendheid.

• Angst/Zelfbehoud: Ze zijn bang om zelf het doelwit van de narcist te worden en kiezen de kant van de 'sterkste'.

• Eigenbelang: Ze halen zelf voordeel uit de relatie met de narcist of genieten van het drama.

Het resultaat van hun acties is dat het slachtoffer vaak een gevoel krijgt dat de hele wereld tegen hen is, wat de emotionele en psychologische schade van het oorspronkelijke misbruik verergert. Het draagt bij aan de ontwikkeling van trauma en stress.

Geciteerd werk

Gemini (samenvatting) en bv Het Verdwenen Zelf. De term 'flying monkeys' is een gangbare terminologie in de psycho-educatie over narcisme en misbruik, en wordt gebruikt door professionals en ervaringsdeskundigen die hiermee te maken hebben. De term is niet direct gevonden in een officiële Nederlandse richtlijn of protocol van jeugdzorginstanties, maar de problematiek die ermee wordt aangeduid (manipulatie van derden, zoals hulpverleners of familieleden, door een ouder/pleger) is zeer relevant in de jeugdhulp.

Kennisbank Vechtscheiding Hulp

https://www.vechtscheidingshulp.nl/kennisbank/

https://www.vechtscheidingshulp.nl/kennisbank/special-de-waarheid-in-het-familierecht/

“Dat ouders niet volledig de waarheid vertellen, selectief shoppen in de feiten of de waarheid verbuigen is een bekend gegeven in vechtscheidingen. Het is haast intrinsiek aan de conflict-dynamiek die zich ook tot de rechtszaal uitstrekt.”

https://www.vechtscheidingshulp.nl/intieme-terreur-en-dwingende-controle-door-systeem-triangulatie/

https://www.vechtscheidingshulp.nl/kennisbank/vraag-en-antwoord/ouderschapsplan/

“Echter, het niet willen meewerken aan het tot stand brengen van een ouderschapsplan kan een stevige contra-indicatie zijn voor die ouder in een latere gezagsprocedure.”

https://www.vechtscheidingshulp.nl/faq-items/hoe-herken-ik-een-welwillende-ouder/

“Een welwillende ouder neemt – bezien vanuit het kind – eigenaarschap voor het bereiken van positieve 'andere-ouder-inclusieve' resultaten.”

https://www.vechtscheidingshulp.nl/faq-items/hoe-herken-ik-een-niet-welwillende-ouder/

“Een niet-welwillende ouder neemt – bezien vanuit het kind – geen eigenaarschap voor het bereiken van positieve 'andere-ouder-inclusieve' resultaten. De ouder handelt zich daarin zelfbepalend, veelal voor zichzelf gerechtvaardigd doordat hij/zij (inmiddels) de feitelijke hoofdverblijfouder is en/of dat hij/zij kan bouwen op de loyaliteit van het kind en/of op het standpunt van bijv. een hulpverlener dat hij/zij dit niet zou hoeven doen.”

https://www.vechtscheidingshulp.nl/faq-items/hoe-herken-ik-niet-welwillend-gedrag/

“Niet-welwillend gedrag in vechtscheidingen kent vele verschijningsvormen. Het kan zich manifesteren over de as van het kind, op inter-ouderniveau, professionals beïnvloeden of derden in de privésfeer manipuleren voor de eigen negatieve doelen.

Analyse Dwingende Controle

Samenvatting

Dit rapport biedt een diepgaande analyse van dwingende controle, met een specifieke focus op de manifestatie ervan in co-ouderschapssituaties. Het fenomeen is een ernstige vorm van huiselijk geweld die vaak wordt miskend als een ‘vechtscheiding’. Voor slachtoffers, hun kinderen, familie en vrienden kan de dynamiek verwarrend en destructief zijn. Dit gedeelte is een direct bruikbaar overzicht dat de meest cruciale informatie en concrete stappen bevat om veiligheid te herstellen en de weg naar herstel in te zetten.

Wat is dwingende controle?

Dwingende controle is een subtiel, herhaald gedragspatroon dat gericht is op het onderwerpen en controleren van een (ex-)partner. Het is geen incidenteel conflict, maar een systematische, asymmetrische dynamiek van macht en dwang. Na een scheiding kan dit gedrag naadloos doorgaan, waarbij de pleger omgangsrechten of juridische procedures misbruikt om de controle te behouden.

Hoe herken je dwingende controle?

De signalen zijn vaak psychologisch en minder zichtbaar dan fysiek geweld. Slachtoffers leven in constante angst, worden geïsoleerd van vrienden en familie, en verliezen hun financiële autonomie. De pleger is vaak charmant en overtuigend naar de buitenwereld, waardoor de omgeving en professionals de ernst van de situatie niet goed kunnen inschatten. Na de scheiding dient men alert te zijn op pogingen om contact met naasten te belemmeren en het misbruik van juridische procedures, zoals het telkens aanvechten van het ouderschapsplan.

Wat moet je doen als slachtoffer?

De eerste en meest cruciale stap is het doorbreken van het isolement en het zoeken van steun bij een vertrouwenspersoon of een professional. Veilig Thuis (0800-2000) is het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Hier kunnen slachtoffers, en ook hun omgeving, anoniem en kosteloos advies inwinnen en hun zorgen bespreken. Het vastleggen van feitelijke gebeurtenissen, zoals screenshots van controlerend berichtenverkeer of details van juridische procedures, is van groot belang.

Impact op jezelf en je kind

Dwingende controle leidt tot ernstige psychische en emotionele schade, waaronder Posttraumatische Stressstoornis (PTSS), verlies van eigenwaarde en een diepgaand gevoel van schaamte en schuld. Slachtoffers ervaren vaak een 'verdwenen zelf' en worden ontdaan van hun eigen identiteit. Zelfs wanneer kinderen niet direct het doelwit zijn, lijden zij onder het klimaat van controle en angst, wat kan leiden tot ontwikkelingstrauma, hechtingsproblemen en loyaliteitsconflicten. Zij worden vaak gedwongen in rollen als 'zondebok' of 'gouden kind', wat hun verdere ontwikkeling beïnvloedt.

1. Het Fundament: Dwingende Controle en de Dynamiek in Co-ouderschap

   1. Definitie en Kernbegrippen

Dwingende controle, ook bekend als 'intieme terreur' of 'coercive control', is een complex fenomeen dat zich onderscheidt van andere vormen van huiselijk geweld. Het wordt gedefinieerd als een gedragspatroon dat gericht is op het onderwerpen van een partner, waarbij diegene van zijn of haar middelen en vrijheid wordt beroofd. Dit is geen incidenteel gedrag, maar een continuüm van herhaalde handelingen die op elkaar voortbouwen. De effecten van dit gedrag zijn cumulatief en sluipen er onbewust in, wat het voor het slachtoffer moeilijk maakt om te herkennen wat er precies aan de hand is.

Een cruciaal kenmerk van dwingende controle is de asymmetrische machtsdynamiek. In tegenstelling tot een vechtscheiding, waarbij sprake is van wederzijds conflict, is er bij dwingende controle een duidelijke pleger en een slachtoffer. Het gangbare adagium "waar er twee vechten, hebben er twee schuld" is in deze context misleidend en zelfs gevaarlijk, omdat het de realiteit van de ongelijke machtsverhouding ontkent. Het gebruik van een dergelijke simplistische tweedeling kan de effectiviteit van de aanpak van dit soort geweld ondermijnen, omdat het de acute veiligheidsrisico’s verhult en kan leiden tot de onjuiste conclusie dat de relatie gelijkwaardig is.

1.2. Herken de Signalen: Binnen en Buiten de Relatie

De strategieën van dwingende controle zijn divers en kunnen zowel openlijk als subtiel zijn. Voorbeelden van dwang- en controlestrategieën zijn het isoleren van de partner van familie en vrienden, het voortdurend bekritiseren en vernederen, en het micro-managen van het dagelijks leven. Daarnaast kan de pleger controle uitoefenen via financiën, vervoer of sociale media, bijvoorbeeld door tracking-apps te installeren.

Na een scheiding stopt de dwingende controle niet, maar veranderen de strategieën om zich aan te passen aan de nieuwe context. In co-ouderschapssituaties manifesteert dit gedrag zich vaak via de kinderen. De pleger gebruikt bezoek- of omgangsrechten om de controle te behouden en de opvoedingsvaardigheden van de ex-partner te ondermijnen. Een andere veelvoorkomende tactiek is het misbruiken van juridische procedures om het slachtoffer uit te putten of te intimideren. Dit juridisch misbruik kan ertoe leiden dat de scheiding overgaat in een jarenlange juridische strijd die de draagkracht van het slachtoffer te boven gaat.

De onzichtbaarheid van het geweld en de blinde vlek van het systeem

Een van de grootste obstakels in het herkennen en aanpakken van dwingende controle is de onzichtbaarheid ervan. In tegenstelling tot fysiek geweld, is er geen sprake van zichtbare "blauwe plekken". De dader is in staat om zich naar de buitenwereld, en in het bijzonder naar professionals, heel charmant en redelijk voor te doen. Dit staat in schril contrast met het slachtoffer, die door de constante dreiging, manipulatie en psychische mishandeling verward, onduidelijk of zelfs onbegrijpelijk kan overkomen.

Deze discrepantie in de presentatie van de twee partijen vormt een fundamenteel probleem voor het systeem. Het slachtoffer ervaart chronisch, subtiel geweld, wat leidt tot een verlies van identiteit en een diepe verwarring. Deze verwarring en angst maken het voor het slachtoffer extreem moeilijk om de situatie helder en coherent te communiceren naar professionals. De pleger, die de controle koste wat kost wil behouden, kan zich tegelijkertijd zeer coöperatief opstellen tegenover jeugdhulp of rechters. Als gevolg hiervan interpreteren professionals die onvoldoende zijn getraind in het herkennen van dwingende controle het gedrag van het slachtoffer soms als de kern van het probleem, of als een bijdrage aan een vechtscheiding. Dit leidt tot een verkeerde inschatting van de situatie, falende interventies en het re-traumatiseren van het slachtoffer door het systeem dat hen zou moeten beschermen.

Signalen van Dwingende Controle in Co-ouderschap  -  Gedrag

Misbruik van omgangsregeling, Juridische intimidatie, Ondermijnen van de andere ouder, Digitale en financiële controle

2. De Vaststelling: Rollen, Juridische Kaders en Knelpunten

2.1. Wie stelt dwingende controle vast?

De vaststelling van dwingende controle is een complexe taak die de samenwerking van meerdere professionals vereist. Diverse partijen in de keten zijn hierbij betrokken, waaronder wijkteams, de politie, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en de kinderrechter. De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling vormt een belangrijk handelingskader dat professionals houvast biedt. Deze meldcode bestaat uit vijf stappen, waaronder het in kaart brengen van signalen, overleg met een collega of deskundige, het aangaan van een gesprek met de betrokkenen en een beslissing nemen in samenwerking met Veilig Thuis. De meldcode vereist objectieve signalering en het scheiden van feiten en interpretaties.

Ondanks deze kaders is er een significant knelpunt in de vaststelling van dwingende controle. Zowel de Raad voor de Kinderbescherming als andere organisaties beschikken niet over een uniform en wetenschappelijk gevalideerd screeningsinstrument om dwingende controle te beoordelen. Een RSJ-advies pleit voor de ontwikkeling en implementatie van een dergelijk instrument, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en met voldoende voorspellende waarde, om in de hele keten te gebruiken.

2.2. Juridische Erkenning en Ontwikkelingen

De juridische erkenning van dwingende controle is een belangrijk aandachtspunt in Nederland. Hoewel het Wetboek van Strafrecht reeds de mogelijkheid biedt om te vervolgen voor psychisch geweld, is dwingende controle nog geen zelfstandig strafbaar feit. Dit gebrek aan een specifieke juridische definitie bemoeilijkt de bewijsvoering in zaken waarin de schade voornamelijk psychologisch is.

Om deze lacune te vullen, heeft staatssecretaris Coenradie van Justitie en Veiligheid een wetsvoorstel aangekondigd om psychisch geweld als een apart strafbaar feit te erkennen. Om de bewijsvoering te verbeteren, is een pilotproject gestart in samenwerking met instanties zoals Veilig Thuis, de politie en het Openbaar Ministerie. Het doel is om duidelijke werkinstructies vast te stellen voor het verzamelen van bewijs, zodat dwingende controle effectiever kan worden bestraft.

Daarnaast wordt juridisch misbruik door plegers in het familierecht steeds meer herkend. Plegers van dwingende controle zetten juridische procedures in als een tactiek om het slachtoffer uit te putten en de controle te behouden. Dit fenomeen is recentelijk in de Eerste Kamer besproken, waar leden van de fracties van de BBB, GroenLinks-PvdA en D66 hun bezorgdheid uitten over een wetsvoorstel om de drempel voor grootouders om omgangsregelingen aan te vragen te verlagen. De zorg is dat daders van intieme terreur dit wetsvoorstel zouden kunnen misbruiken als een "juridisch verlengstuk" om onveilige toegang tot hun kinderen te verkrijgen, vaak met behulp van familieleden die medepleger zijn van het geweld.

2.3. Uitdagingen en Knelpunten in het Systeem

De aanpak van dwingende controle binnen jeugdzorg en het familierecht stuit op aanzienlijke uitdagingen. Ten eerste is er het gebrek aan expertise bij veel jeugdzorgprofessionals om dit complexe fenomeen te herkennen en adequaat aan te pakken. Dit gebrek aan kennis kan leiden tot onkundige beslissingen en falend beleid.

Een dieper probleem ligt in de juridische en systemische benadering van complexe scheidingen. Er wordt kritiek geuit dat het familierecht huiselijk geweld, en met name psychisch geweld, onvoldoende erkent en dat de huidige procedures plegers te vaak faciliteren. De focus ligt nog te vaak op het principe van gelijkwaardig ouderschap en het contactrecht van de niet-verzorgende ouder, zelfs als deze de pleger is van het geweld. Dit kan leiden tot jarenlange procedures waarin de veiligheid van ouder en kind wordt verwaarloosd ten gunste van een, in deze context onrealistische, notie van gezamenlijk gezag.

Het betreurenswaardige gevolg van deze systemische tekortkomingen is dat slachtoffers en kinderen vast komen te zitten in langdurige procedures, waarbij de situatie wordt gereduceerd tot een conflict dat opgelost moet worden, in plaats van een patroon van geweld dat geadresseerd moet worden. De discrepantie tussen het beleid en de praktijk is significant. Hoewel er op beleidsniveau meer erkenning is voor dwingende controle (Wet Stop Femicide, RSJ-advies), en er protocollen en gidsen voor professionals worden ontwikkeld, is de implementatie in de praktijk nog gebrekkig. De complexiteit van het fenomeen en het gebrek aan gespecialiseerde kennis op de werkvloer zorgen ervoor dat de systemen, in plaats van te beschermen, onbewust de dader kunnen faciliteren.

3. De Gevolgen: Impact op Ouder en Kind

3.1. Gevolgen voor het slachtoffer (ouder)

Dwingende controle heeft een verwoestende impact op de psychologische en emotionele gezondheid van het slachtoffer. Het constante klimaat van angst, manipulatie en onvoorspelbaarheid kan leiden tot diepgaande psychische schade, waaronder chronische angst, depressie, verlies van eigenwaarde en Posttraumatische Stressstoornis (PTSS). Slachtoffers omschrijven hun ervaring als leven in een "onzichtbare gevangenis" en voelen zich "beklemd en verstikt". De psychische geweldsincidenten, die niet fysiek van aard zijn, zijn evenzeer beangstigend. Slachtoffers leven in een constante overlevingsmodus, waarbij zij voortdurend op hun tenen lopen om escalaties te voorkomen.

Het meest schrijnende gevolg is het verlies van identiteit. Door gaslighting en programmering met de realiteit van de pleger, raakt het slachtoffer zichzelf volledig kwijt. Ze gaan twijfelen aan hun eigen waarnemingen, gevoelens en verstand. De verdwenen zelf is een centraal thema in het herstelproces en de getuigenissen van slachtoffers. Deze psychologische schade wordt vaak verergerd door sociale en economische gevolgen. De dader isoleert het slachtoffer systematisch van familie en vrienden, wat leidt tot sociaal isolement en het verlies van een netwerk dat steun kan bieden. Economische controle en het verlies van financiële autonomie maken het bovendien extreem moeilijk voor het slachtoffer om een onafhankelijk leven op te bouwen na de scheiding.

3.2. De Indirecte Gevolgen voor het Kind

Kinderen die getuige zijn van of direct betrokken zijn bij dwingende controle, lijden ernstig onder de dynamiek. Zelfs als zij niet het directe doelwit zijn, beïnvloedt het chronische klimaat van controle en angst hun welzijn en ontwikkeling op lange termijn. Deze aanhoudende stress kan leiden tot ontwikkelingstrauma, wat de ontwikkeling van de hersenen in de kindertijd beïnvloedt en resulteert in een overactief stresssysteem.

Binnen de toxische gezinsdynamiek worden kinderen vaak in verschillende rollen gedwongen door de destructieve ouder. De zondebok krijgt systematisch de schuld van alles wat misgaat, wat leidt tot een fragiel zelfbeeld en gevoelens van zelfhaat. Het gouden kind daarentegen wordt ingezet om de obsessieve behoeften van de dader te dienen, zonder ruimte voor een eigen identiteit. Deze rollen en de bijbehorende boodschappen zorgen ervoor dat het kind zichzelf ondergeschikt maakt aan anderen en moeite heeft met het opkomen voor eigen behoeften of het maken van autonome keuzes.

Een van de meest verwarrende en destructieve gevolgen is ouderverstoting of oudervervreemding. De manipulerende ouder hersenspoelt de kinderen, waardoor zij zich tegen de gezonde ouder keren en deze afwijzen. Dit is geen keuze van het kind, maar een direct gevolg van de voortdurende terreur en loyaliteitsconflicten.

De effecten van dwingende controle op een kind reiken verder dan de directe psychische schade. De dynamiek van het geweld wordt door het kind als normaal beschouwd. Dit maakt hen als volwassenen extra vatbaar voor het aangaan van destructieve relaties, omdat deze ongezonde dynamiek vertrouwd aanvoelt. Het systemische falen om dwingende controle adequaat te herkennen, draagt zo bij aan het voortbestaan van een intergenerationele cyclus van geweld.

Impact op de Ontwikkeling van het Kind -
Gezond vs. Dwingende Controle - Ontwikkelingsdomein

Zelfbeeld, Sociale Relaties, Angst en Stressregulatie, Identiteitsvorming, Loyaliteit

4. De Weg naar Herstel: Actie en Ondersteuning

4.1. Wat moet een slachtoffer doen?

De eerste stap op weg naar herstel is het herkennen en erkennen van de dwingende controle. Slachtoffers moeten zich bewust worden van de dynamiek en beseffen dat het geweld en het verlies van autonomie niet hun schuld zijn. Hulpmiddelen zoals het creëren van tijdlijnen of het maken van tekeningen kunnen hierbij helpen, aangezien ze het slachtoffer van een afstand laten kijken naar de situatie en het patroon van controle zichtbaar maken.

Het is van essentieel belang om het isolement te doorbreken en steun te zoeken. De belangrijkste stap is het delen van de zorgen met een professional. Veilig Thuis fungeert als een centraal advies- en meldpunt voor slachtoffers en betrokkenen en kan een luisterend oor bieden, advies geven en zo nodig hulp inschakelen. Daarnaast is het raadzaam om gespecialiseerde juridische hulp te zoeken bij een familierechtadvocaat die bekend is met dwingende controle. Het zorgvuldig documenteren van feitelijke gebeurtenissen, zoals juridische correspondentie en communicatiepatronen, is van groot belang bij latere procedures.

4.2. De Cruciale Rol van de Omgeving

De dader isoleert het slachtoffer systematisch van zijn sociale netwerk. Familie en vrienden spelen daarom een cruciale rol in het doorbreken van dit isolement en het herstellen van de verbinding met de buitenwereld. Het is van vitaal belang dat zij het slachtoffer benaderen, een luisterend oor bieden en de signalen van het geweld leren herkennen.

Voor de omgeving is het van belang om door de façade van de pleger heen te kijken. Rode vlaggen die de omgeving kan herkennen, zijn onder meer extreme angst bij het slachtoffer, bezitterig gedrag van de dader, en een plotselinge en onverklaarbare beperking van het contact. Bij het bieden van steun is een luisterende, niet-oordelende houding van cruciaal belang. Vrienden en familie mogen niet in de valkuil van de dader trappen door te twijfelen aan het verhaal van het slachtoffer of de dynamiek te bestempelen als een vechtscheiding. De angst van het slachtoffer is een belangrijk signaal en moet altijd serieus worden genomen.

4.3. Professionele Hulp en Interventies

De weg naar herstel vereist gerichte en gespecialiseerde hulpverlening. Er zijn diverse programma's ontwikkeld voor gezinnen in complexe scheidingen, zoals Kinderen uit de Knel en Ouderschap Blijft. Deze interventies zijn gericht op het doorbreken van destructieve patronen en het herstellen van effectieve communicatie. Het is echter van cruciaal belang dat de ingezette hulpverlening is afgestemd op de unieke aard van dwingende controle, en niet uitgaat van een wederzijds conflict. Hulpverlening die onvoldoende kennis heeft van dwingende controle, kan falen en het slachtoffer zelfs her-traumatiseren door hen te dwingen tot contact of mediation met de pleger. Slachtoffers die ontevreden zijn over de geboden hulpverlening kunnen contact opnemen met een vertrouwenspersoon van het AKJ voor ondersteuning en advies.

De weg naar herstel is niet slechts een reeks acties, maar een diepgaand proces waarbij het slachtoffer de realiteit van de dader moet herprogrammeren. De pleger heeft het slachtoffer ingeprent dat het zelf slecht en schuldig is. De eerste stappen van het herstel, zoals het erkennen van het geweld en het zoeken van hulp, zijn directe confrontaties met deze ingeprente realiteit. De steun van de omgeving is hierin onmisbaar, aangezien de isolatie het slachtoffer berooft van de externe validatie die nodig is om de gaslighting te doorbreken. Zonder deze externe spiegel en steun kan het slachtoffer de eigen werkelijkheid en autonomie moeilijk herwinnen.

5. Conclusie en Aanbevelingen

Dwingende controle is een structureel en fundamenteel onrecht dat diepgaande en langdurige gevolgen heeft voor zowel slachtoffers als hun kinderen. Het is geen incidenteel conflict of een vechtscheiding, maar een asymmetrische dynamiek van geweld die het zelf van het slachtoffer vernietigt en de ontwikkeling van het kind verstoort. De systemen van jeugdhulp en familierecht zijn momenteel onvoldoende toegerust om deze dynamiek effectief te herkennen en aan te pakken, wat kan leiden tot onbedoelde her-traumatisering en het onbewust faciliteren van de pleger. De juridische procedures en de paradox van gelijkwaardig ouderschap in gevallen van geweld zorgen ervoor dat de veiligheid van het kind vaak wordt verwaarloosd ten gunste van een, in deze context, onrealistisch ideaal.

De analyse van de beschikbare gegevens leidt tot de volgende concrete aanbevelingen voor de verschillende betrokken partijen.

Voor Slachtoffers en Betrokkenen:

1. Erken de dynamiek: Slachtoffers en hun omgeving moeten de asymmetrische dynamiek van dwingende controle erkennen als een vorm van geweld, los van de traditionele vechtscheiding.

2. Verbreek het isolement: Het is cruciaal om het door de dader gecreëerde isolement te doorbreken door contact te zoeken met vertrouwde personen.

3. Zoek gespecialiseerde hulp: Neem onmiddellijk contact op met gespecialiseerde instanties zoals Veilig Thuis. Ga niet in op verzoeken om mediation of gezamenlijke gesprekken met de pleger.

4. Documenteer feitelijke gebeurtenissen: Leg alle controlerende handelingen, dreigementen en juridische procedures feitelijk vast. Deze informatie is essentieel voor juridische stappen.

Voor Jeugdhulp en Professionals:

1. Investeer in expertise: Er is een dringende behoefte aan verplichte training en expertise over dwingende controle voor alle professionals die betrokken zijn bij complexe scheidingen.

2. Implementeer uniform instrumentarium: De ontwikkeling en het gebruik van een uniform, wetenschappelijk gevalideerd screeningsinstrument is essentieel voor een consistente vaststelling van dwingende controle in de gehele keten.

3. Prioriteer veiligheid: De focus moet verschuiven van het afdwingen van gezamenlijk gezag naar het waarborgen van de veiligheid en het welzijn van het slachtoffer en het kind. De angst van het slachtoffer moet als een cruciaal signaal worden beschouwd.

Voor Beleidsmakers:

1. Juridische verankering: Dwingende controle moet als een zelfstandig strafbaar feit worden erkend in de wet om effectieve vervolging en bestraffing mogelijk te maken.

2. Ondersteun onderzoek en gespecialiseerde organisaties: De overheid dient te investeren in onderzoek naar dwingende controle en de effectiviteit van interventies, en gespecialiseerde organisaties financieel te ondersteunen, zodat zij hun expertise kunnen delen en slachtoffers adequaat kunnen bijstaan.

Geciteerd werk

1. Wat is dwingende controle? | Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen, https://igvm-iefh.belgium.be/nl/themas/geweld/ex-partnergeweld/dwingende-controle

2. INSTRUMENT VOOR OPSPORING VAN DWINGENDE CONTROLE - Institute for the equality of women and men, https://igvm-iefh.belgium.be/sites/default/files/171_-_dwingende_controle_-_gids_politie_en_slachtofferhulp.pdf

3. Coercive Control - Informatie over HGKM voor professionals., https://www.hgkmportaal.nl/coersive-control

4. Eerste Kamer der Staten-Generaal, https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20250603/tweede_verslag

5. Familiaal geweld | Slachtofferzorg, https://www.slachtofferzorg.be/familiaal-geweld

6. Huiselijk geweld signaleren en aanpakken - Augeo Foundation, https://www.augeo.nl/huiselijk-geweld

7. Veilig Thuis, https://veiligthuis.nl/

8. PSYCHISCH GEWELD - Elf vrouwen doorbreken de stilte - Amnesty International, https://www.amnesty.nl/content/uploads/2025/03/AMN_25_05_boekje-psychisch-geweld_digitaal.pdf?x17069

9. dwingende controle, https://www.coercive-control.nl/

10. De toxische gezinsdynamiek bij dwingende controle • Het ..., https://verdwenenzelf.org/2025/04/22/de-toxische-gezinsdynamiek-bij-dwingende-controle/

11. Dwingende Controle - Ouder Platform Jeugdzorg, https://www.ouderplatformjeugdzorg.nl/complexe-scheiding/dwingende-controle

12. Ernstig partnergeweld: neem intieme terreur serieuzer - Sociale Vraagstukken, https://www.socialevraagstukken.nl/ernstig-partnergeweld-neem-intieme-terreur-serieuzer/

13. Factsheet intieme terreur - VNG, https://vng.nl/sites/default/files/2022-01/ghnt_factsheet_intieme_terreur.pdf

14. Kind-onveiligheid in complexe (ex-) partnerrelaties - Raad voor ..., https://www.rsj.nl/binaries/rsj/documenten/rapporten/2024/09/25/kind-onveiligheid-in-complexe-ex-partnerrelaties/RSJ-advies_Kind-onveiligheid+complexe+relaties_27082024.pdf

15. Handelingsprotocol huiselijk geweld en kindermishandeling - Lokale wet- en regelgeving, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR623802

16. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling - Rijksoverheid, https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/huiselijk-geweld/meldcode

17. Psychological violence to become a punishable offence | News item ..., https://www.government.nl/latest/news/2024/10/16/psychological-violence-to-become-a-punishable-offence

18. Violence against Women: Psychological violence and coercive control - European Parliament, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/650336/IPOL_STU(2020)650336(SUM01)_EN.pdf

19. Handleiding voor professionals - Institute for the equality of women and men, https://igvm-iefh.belgium.be/sites/default/files/media/documents/184%20-%20Handleiding%20Verdrag%20van%20Istanbul.pdf

20. De toxische gezinsdynamiek bij dwingende controle - Joop - BNNVARA, https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/de-toxische-gezinsdynamiek-bij-dwingende-controle

21. Complexe conflictscheiding - Augeo gezinsprofielen, https://gezinsprofielen.augeo.nl/augeo-special-gezinsprofielen/complexe-conflictscheidingen

22. Signalenwijzer Femicide en intieme terreur - Expertisecentrum huiselijk geweld en kindermishandeling, https://expertisecentrum-hgkm.nl/wp-content/uploads/2025/02/Signalenwijzer-Femicide-2025-1.pdf

23. Ondersteuning bij conflictscheidingen | Nederlands Jeugdinstituut, https://www.nji.nl/scheiding/ondersteuning-bij-conflictscheidingen